Có một thể loại riêng trong các lời hứa đầu năm: “năm nay mọi thứ sẽ khác”. Nó sống được khoảng đến tuần thứ ba của tháng Một, sau đó danh sách năm mục lặng lẽ chuyển vào ngăn kéo, còn cuộc sống trở lại nếp cũ. Lý do không phải ý chí yếu. Lý do là năm mục tiêu viết vào buổi tối cuối cùng của tháng Mười Hai thường hoặc quá chung chung (“chăm sóc bản thân nhiều hơn”), hoặc là của người khác (“cuối cùng cũng học tiếng Anh”), hoặc y hệt năm ngoái.

Danh sách một trăm mục tiêu được thiết kế khác. Nó không đòi bạn làm hết. Nó có mặt để bạn nhìn trọn vẹn mình thật sự muốn gì, rồi bình tĩnh chọn khoảng mười mục tiêu đáng để dành cả một năm. Cách chọn chúng tôi đã phân tích trong bài riêng về mười mục tiêu quan trọng nhất; ở đây là chính danh sách. Dưới đây là một trăm mục tiêu cho năm 2027 theo mười lĩnh vực cuộc sống. Không phải như hướng dẫn, mà như một thực đơn để bạn gọi món cho riêng mình.

Vì sao là một trăm, chứ không phải mười

Khi ai đó được yêu cầu kể mục tiêu trong năm, họ kể những gì nằm trên bề mặt: giảm cân, kiếm tiền, đi nghỉ. Đó không phải mục tiêu xấu, đó là mục tiêu đầu tiên, những cái nói to nhất. Những mong muốn lặng lẽ không lọt vào danh sách trong kiểu hỏi này, dù chính chúng thường quyết định năm ấy có tốt hay không.

Danh sách dài giải quyết chuyện này một cách cơ học. Để viết một trăm mục, bạn phải đi qua những lĩnh vực mà ngày thường mình không xem xét: bạn bè thế nào, nhà cửa thế nào, đời sống nội tâm thế nào, rốt cuộc mình để lại gì. Đến mục thứ ba mươi thì hết những mong muốn hiển nhiên. Đến mục thứ năm mươi thì hết những mong muốn vay mượn. Từ đó trở đi mới bắt đầu thứ thật sự của bạn.

Còn một tác dụng thứ hai. Khi một trăm mục tiêu nằm trước mắt, ta thấy chúng dồn về đâu. Với người này, hai mươi trên một trăm hóa ra là về tiền; với người khác là về các mối quan hệ; với người khác nữa là cuối cùng cũng sống cho bản thân. Đó chính là câu trả lời cho câu hỏi bạn muốn gì ở năm 2027. Câu trả lời mà nhìn vào tờ giấy trắng thì không bao giờ có được.

Mục tiêu tốt khác mục tiêu tệ ở đâu

Trước khi vào danh sách, một quy tắc ngắn. Mục tiêu tốt của một năm trả lời ba câu hỏi: tôi muốn gì, làm sao biết nó đã xảy ra, và ngoài dấu tick ra tôi được gì. Mục tiêu “đọc nhiều hơn” không trả lời câu nào. Mục tiêu “đọc mười hai cuốn sách tôi đã hoãn từ lâu và bàn về ít nhất ba cuốn với ai đó” trả lời cả ba.

Cũng có những mục tiêu nên bỏ ngay từ khâu lập danh sách: những mục tiêu mua bằng sức khỏe, các mối quan hệ hay lòng tự trọng. Thu nhập gấp đôi nhờ hy sinh giấc ngủ, hay cuộc chạy marathon trên đôi đầu gối đau, không phải thành tựu, mà là khoản nợ sẽ tới đòi vào năm 2028. Một mục tiêu tốt khi sau nó cuộc sống nhiều lên, chứ không ít đi.

100 mục tiêu cho năm 2027

Các mục tiêu được chia theo mười lĩnh vực, mỗi lĩnh vực mười mục. Trong mỗi lĩnh vực có cả mục tiêu lớn cho cả năm lẫn mục tiêu rất nhỏ cho một cuối tuần. Điều này có chủ ý: một mục tiêu nhỏ làm xong cho nhiều hơn một mục tiêu lớn bị hoãn.

Sức khỏe và cơ thể

Lĩnh vực này đứng đầu không phải vì phép lịch sự. Mọi thứ khác trong danh sách dựa vào việc bạn có sức, có giấc ngủ và có một cơ thể không đau.

  1. Đi khám sức khỏe tổng quát đầy đủ và giải quyết những gì đã hoãn nhiều năm: răng, mắt, xét nghiệm.
  2. Ba mươi đêm liên tiếp đi ngủ trước nửa đêm và ghi lại ban ngày thay đổi ra sao.
  3. Đi bộ hoặc chạy quãng đường hiện còn thấy dài: mười cây số, bán marathon, con số của riêng bạn.
  4. Học một bài tập sức mạnh bằng trọng lượng cơ thể mà hiện tại chưa làm được: kéo xà, hít đất, ngồi xổm một chân.
  5. Bỏ khỏi thói quen hằng ngày một điều rõ ràng không đứng về phía bạn và trụ được ba tháng không có nó.
  6. Làm quen một bài tập cho lưng và cổ — yoga, pilates, mười phút thể dục — cho đến khi không còn cần ý chí để duy trì.
  7. Một tháng không rượu bia hoặc không đồ uống có đường, và ghi trung thực cái gì nhiều lên, cái gì ít đi.
  8. Học bơi nếu chưa biết, hoặc bơi một cây số nếu đã biết.
  9. Đi trekking có ngủ qua đêm — bằng lều hoặc nhà nghỉ trên núi, nhưng không nước nóng, không sóng điện thoại.
  10. Tìm một bác sĩ mà bạn tin và lưu liên lạc ở nơi chắc chắn không bị mất.

Tiền bạc và công việc

Tiền không phải mục đích, mà là công cụ, nhưng là công cụ đáng được giữ gọn gàng. Các mục tiêu ở đây nói về chuyện thôi sợ tiền của chính mình, chứ không phải thần thánh hóa nó.

  1. Ba tháng liên tiếp ghi chép thu và chi, rồi dành một buổi tối ngồi xem lại kết quả.
  2. Lập quỹ dự phòng đủ sống ba tháng. Nếu đã có thì sáu tháng.
  3. Trả hết hoàn toàn một khoản nợ, bắt đầu từ khoản lãi cao nhất.
  4. Tìm hiểu giá trị thực của bạn trên thị trường và có một cuộc trao đổi về lương hoặc mức phí.
  5. Học một kỹ năng mà nghề của bạn trả cao hơn, và chứng minh nó bằng một dự án thật.
  6. Mở tài khoản đầu tư đầu tiên hoặc sắp xếp lại tài khoản hiện có, hiểu rõ tiền đang nằm ở đâu.
  7. Làm một việc từ lâu muốn làm “bằng tiền của mình”: một khóa học, dụng cụ, chuyến đi, không cần hỏi ý kiến ai.
  8. Một tuần không tin nhắn công việc sau bảy giờ tối và xem điều gì sụp đổ. Thường là không có gì.
  9. Viết trên một trang giấy công việc bạn muốn làm năm năm nữa, và bước một bước cụ thể hướng về đó.
  10. Từ chối một dự án, khách hàng hoặc cam kết đã lâu lấy đi nhiều hơn những gì nó cho.

Các mối quan hệ và người thân

Những người quan trọng nhất thường nhận phần thời gian và sự chú ý còn thừa — phần không bị công việc và điện thoại lấy mất. Các mục tiêu ở đây là để đảo ngược hàng chờ ấy.

  1. Lập một nghi thức hằng tuần với người bạn đời hoặc gia đình mà không bị hủy: bữa tối, buổi đi dạo, buổi tối không màn hình.
  2. Gọi điện cho bố mẹ hoặc người lớn tuổi vào một ngày đã định trong tuần và giữ như vậy suốt năm.
  3. Viết lại câu chuyện gia đình: hỏi người lớn tuổi khi còn có thể, và lưu lại ít nhất mười trang.
  4. Dành một ngày cho một người thân yêu, lên kế hoạch hoàn toàn xoay quanh họ.
  5. Nói thành lời một điều đã cần nói từ lâu: lời cảm ơn, lời xin lỗi, hoặc “điều này quan trọng với anh/em”.
  6. Cùng đi tới nơi cả hai chưa từng đến, ít nhất hai ngày.
  7. Cùng nhau thử một điều mới: khóa học, lớp nhảy, một ca tình nguyện, sửa nhà.
  8. Học cách cãi nhau sao cho sau cãi vã gần nhau hơn chứ không xa hơn. Nếu tự mình không được, đến gặp chuyên gia tư vấn gia đình.
  9. Làm cho con, cháu hoặc con của bạn thân một điều mà lớn lên chúng sẽ còn nhớ.
  10. Mỗi tháng một ngày trọn vẹn có mặt cho người thân, không “đợi chút, để em đọc nốt”.

Bạn bè và vòng giao tiếp

Tình bạn của người lớn không chết vì cãi nhau, mà vì “nên gọi nhau một cuộc”. Các mục tiêu này nói về việc thôi hoãn con người.

  1. Nối lại liên lạc với ba người từng thân rồi lạc mất.
  2. Mời bạn bè đến nhà không vì dịp gì, chỉ vậy thôi, và lặp lại ít nhất mỗi quý một lần.
  3. Làm quen mười người mới ngoài công việc và gặp lại ít nhất một người trong số đó lần thứ hai.
  4. Tìm hoặc lập một cộng đồng theo sở thích: câu lạc bộ chạy bộ, nhóm đọc sách, tối thứ Tư chơi board game.
  5. Nói trước ít nhất ba mươi người về điều bạn am hiểu.
  6. Học lắng nghe để người đối diện nói hết ý. Khó hơn vẻ ngoài.
  7. Nhờ giúp khi cần, thay vì tự gánh. Ít nhất một lần, có ý thức.
  8. Dành một cuối tuần bên bạn bè không điện thoại — ở quê, trong chuyến đi bộ đường dài, ở thành phố khác.
  9. Làm người dìu dắt cho ai đó: đồng nghiệp trẻ hơn, sinh viên, cậu bé hàng xóm.
  10. Buông một mối giao tiếp từ lâu chỉ còn duy trì bằng thói quen và cảm giác tội lỗi.

Trí tuệ và học tập

Học sau ba mươi tuổi khó hơn không phải vì não mệt, mà vì chẳng ai ép. Các mục tiêu trong phần này thay sự ép buộc bên ngoài bằng sự tò mò bên trong.

  1. Đọc mười hai cuốn sách trong năm, trong đó ít nhất bốn cuốn thuộc loại bạn thường không chọn.
  2. Đưa một ngoại ngữ lên mức xem phim không phụ đề hoặc trò chuyện với người lạ khi đi du lịch.
  3. Học hết một khóa học. Không phải bắt đầu, mà là kết thúc, kèm bài cuối khóa.
  4. Học một kỹ năng bấy lâu thiếu trong đời sống: lái xe, hiểu hợp đồng, sơ cứu.
  5. Tìm hiểu một chủ đề tưởng như “không dành cho mình”: kinh tế vận hành thế nào, AI hoạt động ra sao, thuế thực chất là gì.
  6. Ghi nhật ký những gì đã đọc và đã xem: hai ba dòng cho mỗi cuốn sách, bộ phim, buổi giảng.
  7. Học gõ mười ngón hoặc một kỹ năng “nhàm chán” khác tiết kiệm mỗi tuần một giờ trong ba mươi năm tới.
  8. Một tháng liền học điều gì đó hai mươi phút mỗi ngày và xem nó dẫn mình tới đâu.
  9. Tham dự mười buổi giảng, tham quan hoặc workshop trực tiếp, không phải trực tuyến.
  10. Dạy ai đó điều bạn biết. Đây là cách tốt nhất để hiểu mình thật sự biết gì.

Sáng tạo

Sáng tạo ở đây không nói về tài năng hay một kết quả đem ra khoe được. Nó nói về phần cuộc sống mà bạn làm một việc chỉ vì thích.

  1. Tạo thói quen sáng tạo mười lăm phút mỗi ngày: vẽ, viết, chơi nhạc, chụp ảnh.
  2. Hoàn thành một thứ đã bắt đầu từ lâu: bản thảo, bài hát, loạt ảnh, chiếc áo len đan dở.
  3. Học chơi một nhạc cụ đến mức chơi trọn một bản từ đầu đến cuối.
  4. Viết mười bài mà ngoài bạn còn có người đọc: bài đăng, truyện ngắn, thư.
  5. Học một nghề thủ công: gốm, mộc, may vá, làm bánh.
  6. Chụp một khung cảnh mỗi tháng một lần suốt năm và ghép thành một câu chuyện.
  7. Trưng bày, đăng hoặc cho những người không quen biết xem tác phẩm của bạn.
  8. Đi hai mươi buổi hòa nhạc, vở diễn hoặc triển lãm trong năm — không chỉ những thứ “phải xem”.
  9. Dành một ngày nghỉ sáng tạo: một ngày không có gì hữu ích, chỉ có điều thú vị.
  10. Tự tay làm một món quà cho người không ngờ tới.

Nhà cửa và sinh hoạt

Nhà là nơi hoặc tiếp sức cho bạn, hoặc lấy đi sức. Các mục tiêu ở đây để nó làm việc cho bạn.

  1. Dọn một khu vực làm bạn khó chịu nhiều năm: ban công, tủ quần áo, hộc dây điện. Rồi khu vực tiếp theo.
  2. Đưa đi một trăm món đồ không dùng. Đếm trung thực, từng món một.
  3. Tạo trong nhà một góc khiến bạn thấy dễ chịu, dù chỉ là một chiếc ghế cạnh cửa sổ.
  4. Học nấu mười món lúc nào cũng thành công và không ngại đãi khách.
  5. Đưa nếp sinh hoạt đến mức khách đến bất ngờ không làm bạn hoảng.
  6. Sắp xếp tài chính và giấy tờ trong nhà để bất kỳ tài liệu quan trọng nào cũng tìm được trong một phút.
  7. Trồng thứ gì ăn được hoặc ra hoa — ở bậu cửa sổ, ban công, vườn nhà ở quê.
  8. Hoàn tất một đợt sửa chữa hoặc một việc nhà lớn đang treo hơn một năm.
  9. Sống một tháng không đặt đồ ăn giao tận nơi và xem tiền bạc, sức khỏe thay đổi ra sao.
  10. Chuyển nhà nếu đã muốn từ lâu, hoặc ngược lại, thôi nghĩ về chuyện đó và chăm chút nơi mình đang ở.

Du lịch và trải nghiệm

Trải nghiệm là món mua duy nhất giá trị tăng theo thời gian. Ở đây quan trọng không phải địa lý, mà là sau chuyến đi bạn nhìn thế giới mới mẻ đến đâu.

  1. Đến một đất nước chưa từng đến và ở đó ít nhất một tuần không như khách du lịch.
  2. Đến ba thành phố trong nước mà bạn chỉ biết tên.
  3. Nghỉ phép không lịch trình: một vé đi, một ngày về, còn lại tùy hứng.
  4. Tận mắt xem một hiện tượng thiên nhiên chưa thấy: cực quang, mùa hoa tam giác mạch ở Hà Giang, bão biển, bình minh trên biển mây Y Tý.
  5. Đi một mình vài ngày và không lấp sự yên tĩnh bằng những cuộc gọi.
  6. Sống một tháng ở thành phố khác vừa làm việc từ xa, nếu nghề cho phép.
  7. Đi hết cung đường đã ở trong đầu từ lâu: bằng xe máy, xe đạp, hay tàu hỏa xuyên Việt.
  8. Tự thưởng một chuyến đi nhỏ mỗi tháng: thị trấn bên cạnh, khu phố lạ, cánh rừng cách hai tiếng.
  9. Thử mười món bạn chưa từng ăn, ở nơi nấu chúng đúng điệu.
  10. Viết nhật ký chuyến đi, mỗi ngày một ảnh và một đoạn văn, để một năm sau có gì mà đọc lại.

Đời sống nội tâm

Những mục tiêu này nhìn từ ngoài không thấy và không nhét vừa một story. Chính vì thế chúng hay bị bỏ qua nhất, dù mọi thứ khác có mang lại niềm vui hay không còn tùy vào chúng.

  1. Gặp nhà tâm lý ít nhất năm buổi, dù “mọi thứ vẫn ổn”. Nhất là khi mọi thứ vẫn ổn.
  2. Tạo thói quen nhìn lại ngày vào buổi tối: ba dòng về điều tốt, điều khó và điều cho ngày mai.
  3. Ba mươi ngày liên tiếp có buổi sáng thực hành tĩnh lặng: thiền, cầu nguyện, hay đơn giản mười phút không màn hình.
  4. Giải quyết một nỗi sợ đang điều khiển quyết định của bạn: độ cao, nói trước đám đông, bị từ chối, thay đổi.
  5. Học nói “không” mà không giải thích dài dòng và không áy náy.
  6. Một tuần không mạng xã hội và ghi lại thời gian được giải phóng đã đầy lên bằng gì.
  7. Viết thư cho chính mình một năm sau và đọc nó vào tháng Mười Hai năm 2027.
  8. Thôi chờ “cuộc sống thật” sẽ bắt đầu sau điều kiện kế tiếp. Nếu thấy mình trong đó, có một bài riêng về chuyện này.
  9. Tha thứ cho một người. Không phải vì họ, mà vì bạn.
  10. Tìm công thức nghỉ ngơi của riêng bạn: điều gì thật sự hồi phục bạn, điều gì chỉ trông như nghỉ ngơi.

Đóng góp và ý nghĩa

Các mục tiêu của phần cuối nói về thứ còn lại sau khi mọi mục khác đã gạch xong. Chúng hiếm khi vào danh sách đầu năm, và thật uổng: chính chúng trả lời câu “để làm gì”.

  1. Giúp đỡ đều đặn một việc quan trọng với bạn: bằng tiền, thời gian hay kỹ năng, nhưng đều đặn.
  2. Trở thành người hiến máu hoặc đăng ký vào danh sách hiến tủy xương.
  3. Làm cho khu phố, xóm làng hay thành phố của bạn một điều sẽ còn lại sau bạn.
  4. Chia sẻ kiến thức miễn phí: bài viết, buổi giảng, lớp học mở, bài phân tích cho người mới.
  5. Giúp một người bước bước mà tự họ chưa dám bước.
  6. Viết ra mười nguyên tắc bạn muốn sống theo và đọc lại khi khó khăn.
  7. Sắp xếp việc gì sẽ xảy ra với công việc, tiền bạc và những người thân yêu nếu bạn không còn. Đây là mục tiêu khó chịu, và chính vì thế nó ở đây.
  8. Trồng một cái cây sẽ sống lâu hơn bạn.
  9. Học nhận lời cảm ơn mà không gạt đi.
  10. Cuối năm, ngồi xuống và trả lời trung thực một câu: thế giới có tốt hơn đôi chút nhờ sự có mặt của bạn trong năm 2027 không. Và cần làm gì để năm 2028 câu trả lời chắc chắn hơn.

Cách chọn mười mục tiêu của bạn từ một trăm

Một trăm mục tiêu là nhiều, và bạn không cần làm hết. Nhiệm vụ của danh sách khác: đọc trọn vẹn, đánh dấu mọi thứ chạm tới mình, gạch phần của người khác và giữ lại mười đến mười hai mục tiêu không dồn vào một lĩnh vực. Sau đó chuyển từng mục thành bước đầu tiên có ngày cụ thể và chia theo quý, hai ba mục mỗi quý.

Mỗi bước này đều có chỗ trơn trượt, nhất là bước thứ hai: phân biệt mục tiêu của mình với mục tiêu “đúng” khó hơn tưởng, và chính vì mục tiêu của người khác mà các danh sách đổ vỡ vào tháng Ba. Phương pháp đầy đủ, với dấu hiệu của mục tiêu không phải của bạn và ví dụ mười mục tiêu chủ chốt, mỗi lĩnh vực một mục, nằm trong bài về mười mục tiêu quan trọng nhất năm 2027. Nói gọn: đừng chọn theo độ tham vọng, hãy chọn theo điều làm bên trong bạn rung lên, và kiểm tra rằng trong mười mục có cả mục tiêu lớn lẫn mục tiêu rất nhỏ. Với những trường hợp phân vân, có các phương pháp xác định thứ tự ưu tiên.

Biến mục tiêu thành kế hoạch, chứ không phải một tệp đẹp

Giữa danh sách mục tiêu và một năm đã sống chỉ có đúng một thứ — tuần. Mục tiêu nào không lọt vào một tuần cụ thể nào thì sẽ không xảy ra, dù tháng Mười Hai bạn muốn nó đến đâu. Nhưng trước khi một mục tiêu lọt vào một tuần, nó cần một con số và một ngày; cách đưa những mục đã chọn về dạng ấy được bàn trong hướng dẫn về mục tiêu SMART.

Vì vậy cách thiết thực nhất để làm việc với mục tiêu cả năm không phải nhớ đến chúng vào cuối quý, mà là nhìn vào danh sách khi lập kế hoạch cho từng tuần và hỏi: một bước nào tới một mục tiêu nào sẽ vừa trong bảy ngày này? Một bước. Không phải mười. Trong năm mươi hai tuần, mỗi tuần một bước cộng lại nhiều hơn những cú bứt phá anh hùng vào tháng Một và tháng Chín.

Có thêm một điều nữa giúp ích: gắn mục tiêu vào một thói quen sẵn có. Nếu bạn vốn đã lên kế hoạch cho ngày mai vào buổi tối, hãy thêm vào đó một câu hỏi — “hôm nay mình đã làm gì cho mục tiêu?”. Ba mươi giây mỗi ngày giữ mục tiêu trong tầm mắt tốt hơn mọi tấm hình truyền cảm hứng.

Một năm không cần bắt đầu lại

Điều quý giá nhất của danh sách một trăm mục tiêu không phải bạn làm xong bao nhiêu. Mà là vào tháng Một năm 2028, bạn không có cảm giác “lại chẳng kịp làm gì”, mà có một tài liệu cụ thể: đây là điều tôi đã muốn, đây là điều tôi đã làm, đây là điều tôi đã bỏ và vì sao, đây là điều tôi mang sang năm sau.

Đó là khác biệt giữa một năm đã sống và một năm chỉ trôi qua. Không phải số dấu tick, mà là việc bạn biết mình muốn gì và đi về phía ấy. Dù không phải cả trăm mục. Dù chỉ mười mục. Của chính bạn.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao cần tới 100 mục tiêu nếu cuối cùng tôi chỉ chọn mười?

Một trăm mục tiêu không phải kế hoạch, mà là thực đơn. Danh sách rộng giúp bạn thấy những lĩnh vực mình chưa từng nghĩ tới và nhận ra những điều bạn “muốn” thật ra dồn về đâu. Mười mục tiêu chọn từ một trăm thường khác nhiều so với mười mục tiêu viết từ trang giấy trắng.

Một năm thực tế làm được bao nhiêu mục tiêu?

Với đa số người là từ tám đến mười hai, nếu trong đó có cả mục tiêu lớn lẫn mục tiêu rất nhỏ. Càng nhiều mục tiêu đòi hỏi nỗ lực mỗi ngày thì tổng số càng nên ít.

Làm gì khi một mục tiêu không còn cần thiết?

Gạch đi, không tiếc nuối. Mục tiêu đặt vào tháng Một phản ánh con người của tháng Một. Nếu đến tháng Năm bạn đã khác, danh sách cũng phải đổi theo. Bỏ một mục tiêu không còn là của mình cũng là một kết quả của năm.

Có cần viết mục tiêu ra không, hay cứ nhớ trong đầu?

Nên viết ra. Không phải vì tờ giấy có phép màu, mà vì mục tiêu trong đầu lẫn với lo lắng, kỳ vọng của người khác và tâm trạng hôm nay. Trên giấy có thể nhìn rõ, chỉnh lại và quay về xem sau một tháng.

Bắt đầu từ đâu nếu không đủ sức cho một danh sách dài?

Từ một mục tiêu trong phần “Sức khỏe và cơ thể” và một mục tiêu trong phần “Đời sống nội tâm”. Hai lĩnh vực này cho năng lượng cho mọi lĩnh vực còn lại. Phần còn lại của danh sách có thể đợi đến lúc bạn muốn quay lại.